Koreri en kracht: het vroege Papoea nationalisme van Angganita Menufandu

Angganita Menufandu
Afbeelding: Michael Yan Davis

Angganita Menufandu, geboren in 1905 op het eiland Biak, was een van de eerste Papoea-vrouwen die een leidende rol speelde in het verzet tegen het Nederlandse koloniale gezag. Tussen 1938 en 1942 gaf ze leiding aan de Koreri-beweging, een spirituele en culturele beweging die pleitte voor een rechtvaardige samenleving, geworteld in vrede en welzijn voor alle Papoea’s.

 

Menufandu’s aanpak was uniek. Ze verweefde traditionele Biakse overtuigingen met christelijke symboliek. Haar boodschap was helder: geen geweld, maar vreedzaam verzet. Ze riep mensen op om dwangarbeid te weigeren en zich niet neer te leggen bij het verbod op culturele praktijken zoals de wor, een traditionele dans en ritueel. Onder haar politieke en spirituele leiding pleitte de Koreri-beweging voor eenheid en zelfbeschikking van alle Papoea volken. 

 

Historici zien haar leiderschap als een belangrijk beginpunt van het Papoea-nationalisme. Waar koloniale autoriteiten probeerden identiteit te onderdrukken, bevestigde Menufandu juist het belang van culturele trots en spirituele autonomie. Haar invloed reikte verder dan haar eigen tijd: ze legde de basis voor latere generaties en onafhankelijkheidsbewegingen die streden en nog steeds strijden voor zelfbeschikking. De symboliek van haar strijd leeft voort in de Morgenstervlag, die zij mede inspireerde.

 

Angganita Menufandu is een voorbeeld van hoe Papoea vrouwen vanuit lokale spiritualiteit en gemeenschap een krachtige politieke beweging konden ontketenen. Haar verhaal verdient meer aandacht, ook in Nederland, als onderdeel van het bredere verhaal van koloniaal verzet en de roep om rechtvaardigheid.