Op Biak en de omliggende eilanden Supiori Numfor en Waropen neemt landonteigening door het Indonesische leger steeds verder toe. Land wordt onteigend onder het mom van  “territoriale ontwikkeling”. Volgens mensenrechtenverdedigers zijn er sinds eind november 2025 ongeveer 1.700 militairen naar deze regio gestuurd. Dit heeft geleid tot meer landonteigening en meer spanningen voor de bewoners en tussen clans en dorpen. 

Traditionele raad buiten spel

Extra pijnlijk is dat bestaande traditionele adat raad, Kankain Karkara Byak (KKB)  buiten spel wordt gezet. Het leger heeft een alternatieve “raad” naar voren geschoven die wél als gesprekspartner fungeert. Dit voelt voor veel bewoners als een verkapte poging om alsnog toestemming te krijgen voor landonteigening, zonder dat de rechtmatige eigenaren daarbij betrokken zijn. Mensenrechtenverdedigers spreken van ‘kunstmatige’ adat-instellingen om landoverdracht te legitimeren. 

Verzet door KKB

De KKB blijft zich uitspreken. Ze voelen de verantwoordelijkheid om juist nu te protesteren, ook met het oog op de toekomst. Tijdens een bijeenkomst in Ababiadi over duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen benadrukten clans dat hun land niet alleen grond is, maar ook hun inkomen, voedselzekerheid en erfgoed. Ze verklaarden dat er geen ruimte is voor een militair hoofdkwartier op gronden die essentieel zijn voor hun dagelijks voortbestaan. De KKB blijft zich verzetten, onder meer door tijdens een protest een traditionele Wor (klaagzang- en dans) uit te voeren. KKB’s voorzitter Manfun Apolos Sroyer is helaas meerdere malen geïntimideerd.

Verdere militarisering Biak 

Deze ontwikkelingen staan helaas niet op zichzelf. De verdere militarisering van Biak ligt in lijn met een langere geschiedenis van Biak dat als militair operatiegebied werd verklaard. Dat verleden heeft gezorgd voor trauma’s; nieuwe troepen en bases versterken dat trauma. Tegelijkertijd lijkt de druk op Biak onderdeel van een bredere koers. Indonesische berichtgeving spreekt over plannen om jaarlijks grote aantallen nieuwe bataljons te sturen, met als doel meer lokale militaire aanwezigheid. Lokale gemeenschappen vragen zich dan ook terecht af: als er “één bataljon per regio” komt, wie bepaalt dan waar dat gebouwd wordt – en wie betaalt de prijs wanneer adat-grond wordt toegeëigend?