Tijd voor Papoea

Op vrijdag 13 februari 2026 opende in Wereldmuseum Leiden de tentoonstelling Tijd voor Papoea. Aan deze opening ging een intensieve voorbereiding vooraf. Uit maar liefst 50.000 objecten in de museumcollectie moest een zorgvuldige selectie worden gemaakt. Conservator Wonu Veys vertelde op 8 februari in het NPO-radioprogramma OVT (Zie de link onderaan de pagina) hoe zij samen met collega curator Maria Rey-Lamslag uitgebreid onderzoek deed en nadacht over het verhaal dat met de gekozen objecten en kunstwerken verteld moest worden.

Volgens Veys brengt de tentoonstelling “verschillende perspectieven samen: van verfijnde houtsnijwerken en korwar-figuren tot prauwvoorstevens en recente filmwerken. Je ziet hoe makers geschiedenis tastbaar maken, hoe objecten relaties vormen, en hoe een dynamische tijdsbeleving botst met opgelegde grenzen en economische belangen. We brengen context, tegenstemmen en actuele voorbeelden samen. Zo ontvouwt zich een verhaal van veerkracht en verbeelding: diepgeworteld in plaats en verleden, en tegelijk gericht op een rechtvaardige, groene toekomst.”

Betrokkenheid van de Papoeagemeenschap
Een Raad van Advies – bestaande uit Frank Irving, Nancy Jouwe en Raki Ap – waarborgde de betrokkenheid van de Papoeagemeenschap in Nederland. In aanloop naar de tentoonstelling bezochten leden van de gemeenschap het museumdepot, onder begeleiding van Nancy Jouwe in het kader van het project Pressing Matters. Deze ontmoetingen met de collectie waren vaak emotioneel en betekenisvol. Zoals Jouwe in het radioprogramma zei: “De voorwerpen spraken met ons.”

Hedendaagse kunst: Udeido Collective & Kevin ter Braak
Naast historische objecten toont de tentoonstelling ook hedendaagse kunst van het Udeido Collective en kunstenaar Kevin ter Braak. Hun serie Hidden Faces, eerder te zien bij Framer Framed in Amsterdam, bestaat uit zeven maskers met bijbehorende schilderijen. De kunstenaars leggen hiermee verschillende vormen van onderdrukking van Inheemse Papoea’s bloot.

Op de afbeelding zie je het werk, dat de onderdrukking van Inheemse en voorouderlijke cultuur door nationalistisch onderwijs verbeeldt (Tewed). De mond van het masker is letterlijk gesnoerd met een Indonesisch schooluniform. Het masker – symbool voor opgelegd onderwijs – drukt de Papoeacultuur weg, die op de achtergrond zichtbaar blijft, onder meer via de beeltenis van curator en antropoloog Arnold Ap en de paradijsvogel als nationaal symbool.

Met deze hedendaagse kunstwerken worden verleden en heden met elkaar verbonden: het culturele erfgoed uit de collectie staat naast actuele verhalen van verzet, identiteit en veerkracht. Zo ontstaat een rijke, gelaagde tentoonstelling – vol objecten én vol stemmen die gehoord willen worden.